Darowizny często bywają kością niezgody, gdy dochodzi do spraw o zachowek. Spadkodawcy, planując przekazanie swojego majątku za życia, nie zawsze myślą o tym, jakie konsekwencje przyniosą ich decyzje po śmierci. A przecież darowizny mogą mieć duży wpływ na to, ile zachowku dostaną najbliżsi. Sprawdźmy, jak to działa.

Darowizna a obliczanie zachowku – czy każda się liczy?

Podczas obliczania zachowku istotne jest to, co wchodzi w skład spadku. Okazuje się, że niektóre darowizny, które spadkodawca uczynił za życia, dodaje się do wartości spadku. To, czy dana darowizna zostanie uwzględniona, zależy od tego, kiedy i na czyją rzecz została dokonana. Jeśli darowizna miała miejsce na więcej niż 10 lat przed śmiercią spadkodawcy i została przekazana osobie spoza rodziny, prawdopodobnie nie będzie brana pod uwagę. Inaczej jest z większymi darowiznami dla bliskich – te najczęściej dolicza się do masy spadkowej, aby obliczyć, jaka suma zachowku się należy.

Darowizna na rzecz uprawnionego do zachowku – co to oznacza?

Jeżeli spadkodawca podarował coś za życia osobie, która później będzie uprawniona do zachowku, wartość tej darowizny może być zaliczona na poczet jej części zachowku. To proste: jeśli spadkodawca za życia obdarował syna domem, a po jego śmierci syn zgłasza się po zachowek, wartość tego domu jest traktowana jako „zaliczka” na poczet jego części. Gdy darowizna była duża, syn może otrzymać mniejszy zachowek, a czasem nawet nie dostanie już nic więcej.

Jak ustala się wartość darowizny?

Wartość darowizny ocenia się na podstawie jej stanu z dnia, w którym została przekazana, ale przy obecnych cenach. Brzmi skomplikowanie? Wyobraź sobie, że spadkodawca podarował komuś działkę 15 lat temu. Choć wtedy była warta niewiele, dziś może być drogocenna. Do obliczeń bierze się jej dzisiejszą cenę, ale patrzy się na to, jak wyglądała 15 lat temu.

Co, jeśli nie ma wystarczających środków na zachowek?

Bywa, że majątek pozostawiony w spadku nie wystarcza na pokrycie zachowku dla wszystkich uprawnionych. Wtedy do gry wchodzi osoba, która za życia spadkodawcy otrzymała darowiznę. Może się zdarzyć, że zostanie ona poproszona o dołożenie się do zachowku. Jej odpowiedzialność jest jednak ograniczona – nie będzie musiała oddać więcej, niż uzyskała w ramach darowizny.

Przykład z życia

Wyobraź sobie, że pan Jan, mając dwójkę dzieci, za życia przekazał córce spory dom. Po jego śmierci syn domaga się zachowku. Dom przekazany córce zostaje doliczony do wartości spadku, aby obliczyć, ile synowi się należy. Jeśli wartość domu znacznie przewyższałaby potencjalny zachowek córki, mogłaby ona być zwolniona z obowiązku dodatkowej zapłaty. Z kolei syn otrzyma tylko tyle, ile zostało z majątku ojca, bądź skieruje swoje roszczenie do siostry.

Dlaczego to ważne?

Darowizny wpływają na sytuację spadkową bardziej, niż wielu osobom się wydaje. Jeśli planujesz rozdysponowanie majątku za życia lub masz obawy, że darowizny mogą wpłynąć na Twój zachowek, warto przemyśleć strategię i skonsultować się ze specjalistą. To pomoże uniknąć nieporozumień i zadba o uczciwy podział majątku.

Pamiętaj, że każda sprawa jest inna, dlatego jeśli masz wątpliwości co do swojej sytuacji, zawsze warto zasięgnąć porady prawnika, aby zrozumieć, co Ci się należy i jak najlepiej zabezpieczyć swoje interesy.